Материал из Wiki.
Для математических формул MediaWiki использует разметку TeX'а. Но, в зависимости от пользовательских настроек и сложности выражения, они могут отображаться либо как PNG-рисунки, либо в обычной HTML-разметке.
В данной статье даны лишь первоначальные сведения о разметке математических формул в ТеХ. Примеры написания конкретных формул приводятся в статье примеры оформления формул».
Правильность написания формул проверяйте в «песочнице» или кнопкой «Предварительный просмотр», находящейся под окном редактирования.
[править] Общие положения
- Исходный код математической формулы записывается внутри тега
(...)[1].
- Шаблоны, переменные и параметры MediaWiki не функционируют внутри этого тега.
- Пробелы игнорируются (ТеХ их сделает сам).
- Пустые строки не разрешаются.
- Буквы должны быть набраны только латинским шрифтом. В случае написания даже одной буквы кириллицей программа сообщает об ошибке.
- Каждая буква считается переменной и воспроизводится курсивом, а цифры — прямым шрифтом (исключение — название функций и операций). Чтобы не допустить курсивного начертания для прочего текста, используйте команды
\mbox или \mathrm. Например, запись (\mbox{abc}_\mathrm{def}) отображается как (\mbox{abc}_\mathrm{def}.)
- Символы записываются с помощью «команд»[2], которые начинаются с «обратного слэш» (\) и состоят либо из командного слова из латинских букв, либо из символа (не буквы). В первом случае после командного слова должен быть обязательно пробел или другая команда.
- Команды могут иметь аргументы: {обязательные} и [необязательные].
- Переводы строк внутри тега
(...) не отображаются, поэтому, чтобы сделать код более читабельным, можно вставлять переводов строк после каждого выражения или строки матрицы.
- Простенькие формулы могут отображаться как в HTML-разметке. Чтобы они отобразились как PNG-рисунки, следует в начале или в конце формулы вставить один из знаков принудительного пробела (~ \, \!). Cравните:
| (a(1 + e^2 / 2)) | (a(1+e^2/2))
|
| (~a(1 + e^2 / 2)) | (~a(1+e^2/2))
|
|
| (df(x) = f'(x)dx) | (df(x) = f'(x)dx)
|
| (df(x) = f'(x)dx\,) | (df(x) = f'(x)dx\,)
|
|
- Чтобы создать выражения вида (A\stackrel{f}{\longrightarrow}B), используйте команду \stackrel{выражение1}{выражение2}, где выражение1 — то, что будет отображаться над строкой, выражение2 — то, что останется в строке. Код приведённой формулы:
(A\stackrel{f}{\longrightarrow}B).
[править] Исходные команды
[править] Служебные значки
- \ сигнальный символ (команд);
- { начало группы;
- } конец группы;
- _ нижний индекс;
- ^ верхний индекс;
- ~ неразрывный пробел.
Греческий алфавит
| Буква | Команда | Буква | Команда | Буква | Команда
|
| (\Alpha~\alpha) | \Alpha \alpha | (\Iota~\iota) | \Iota \iota | (\Sigma~\sigma) | \Sigma \sigma
|
| (\Beta~\beta) | \Beta \beta | (\Kappa~\kappa) | \Kappa \kappa | (~\varsigma) | \varsigma
|
| (\Gamma~\gamma) | \Gamma \gamma | (\Lambda~\lambda) | \Lambda \lambda | (\Tau~\tau) | \Tau \tau
|
| (\Delta~\delta) | \Delta \delta | (\Mu~\mu) | \Mu \mu | (\Upsilon~\upsilon) | \Upsilon \upsilon
|
| (\Epsilon~\epsilon) | \Epsilon \epsilon | (\Nu~\nu) | \Nu \nu | (\Phi~\phi) | \Phi \phi
|
| (~\varepsilon) | \varepsilon | (\Xi~\xi) | \Xi \xi | (\varphi) | \varphi
|
| (\Zeta~\zeta) | \Zeta \zeta | (\Pi~\pi) | \Pi \pi | (\Chi~\chi) | \Chi \chi
|
| (\Eta~\eta) | \Eta \eta | (\varpi) | \varpi | (\Psi~\psi) | \Psi \psi
|
| (\Theta~\theta) | \Theta \theta | (\Rho~\rho) | \Rho \rho | (\Omega~\omega) | \Omega \omega
|
| (\vartheta) | \vartheta | (\varrho) | \varrho | |
|
|
С помощью соответствующих команд можно изменять вид шрифта (гарнитуру) и его размеры:
| Вид шрифта | Команда | Изображение
|
| Жирный шрифт (греческий)
| \boldsymbol | (\boldsymbol{\alpha}+\boldsymbol{\beta}+\boldsymbol{\gamma})
|
| Жирный шрифт (векторы)
| \mathbf | (\mathbf{x}\cdot\mathbf{y} = 0)
|
| Ажурный шрифт | \mathbb | (\mathbb{NQRC})
|
| Рубленый шрифт | \mathsf | (\mathsf{PMEDV})
|
| Готический шрифт | \mathfrak | (\mathfrak{a} \mathfrak{A} \mathfrak{B})
|
| Script | \mathcal | (\mathcal{ABC})
|
| Прописные наклонным шрифтом | \mathit | (\mathit\Gamma~\mathit\Theta~\mathit\Sigma)
|
|
[править] Бинарные операции
| Команда
| Изображение
|
+
| (+)
|
−
| (-)
|
\amalg
| (\amalg)
|
\setminus
| (\setminus)
|
\pm \mp
| (\pm \; \mp)
|
\ast \star
| (\ast \; \star)
|
\centerdot \cdot \bullet
| (\centerdot \; \cdot \; \bullet)
|
\circ \bigcirc
| (\circ \; \bigcirc)
|
\odot \circleddash \circledast \circledcirc
| (\odot \; \circleddash \; \circledast \; \circledcirc)
|
\oplus \otimes \ominus \oslash
| (\oplus \; \otimes \; \ominus \; \oslash)
|
\boxplus \boxtimes \boxminus \boxdot
| (\boxplus \; \boxtimes \; \boxminus \; \boxdot)
|
|
| Команда
| Изображение
|
\sqcap und \sqcup
| (\sqcap \; \sqcup)
|
\cap
| (\cap)
|
\cup \uplus
| (\cup \; \uplus)
|
\Cap \Cup
| (\Cap \; \Cup)
|
\doublecap \doublecup
| (\doublecap \; \doublecup)
|
\dagger \ddagger
| (\dagger \; \ddagger)
|
\times \div \divideontimes
| (\times \div \divideontimes)
|
\ltimes \rtimes
| (\ltimes \; \rtimes)
|
\leftthreetimes \rightthreetimes
| (\leftthreetimes \; \rightthreetimes)
|
\vartriangle \triangledown
| (\vartriangle \; \triangledown)
|
\triangle \mathcal 5
| (\triangle \; \mathcal 5)
|
|
| Команда
| Изображение
|
\bigtriangleup \bigtriangledown
| (\bigtriangleup \; \bigtriangledown)
|
\triangleright \triangleleft
| (\triangleright \; \triangleleft)
|
\diamond
| (\diamond)
|
\bowtie
| (\bowtie)
|
\vee, \lor \wedge, \land
| (\vee \; \lor \; \wedge \; \land)
|
| <code>\veebar \barwedge
| (\veebar \; \barwedge)
|
\doublebarwedge
| (\doublebarwedge)
|
\curlywedge \curlyvee
| (\curlywedge \; \curlyvee)
|
\wr
| (\wr)
|
\intercal
| (\intercal)
|
\dotplus
| (\dotplus)
|
|
[править] Символы отношений
| Команда
| Изображение
|
\propto \varpropto
| (\propto \; \varpropto)
|
\shortmid \mid
| (\shortmid \; \mid)
|
\between
| (\between)
|
\pitchfork
| (\pitchfork)
|
\therefore \because
| (\therefore \; \because)
|
\frown \smile
| (\frown \smile)
|
\| \parallel \shortparallel
| \; \parallel \; \shortparallel)
|
\in \ni \notin (но не: \not\in)
| (\in \ni \notin)
|
\perp
| (\perp)
|
\backepsilon
| (\backepsilon)
|
\models
| (\models)
|
\cong
| (\cong)
|
\equiv
| (\equiv)
|
\sim \thicksim \backsim
| (\sim \; \thicksim \; \backsim)
|
\simeq \backsimeq
| (\simeq \; \backsimeq)
|
\eqsim
| (\eqsim)
|
\approx \thickapprox
| (\approx \; \thickapprox)
|
\approxeq
| (\approxeq)
|
\bumpeq
| (\bumpeq)
|
|
| Команда
| Изображение
|
\Bumpeq
| (\Bumpeq)
|
\doteq
| (\doteq)
|
\doteqdot \Doteq
| (\doteqdot \; \Doteq)
|
\risingdotseq \fallingdotseq
| (\risingdotseq \; \fallingdotseq)
|
\eqcirc
| (\eqcirc)
|
\circeq
| (\circeq)
|
\triangleq
| (\triangleq)
|
< >
| (< \; >)
|
\ll \gg
| (\ll \; \gg)
|
\lll \ggg \gggtr
| (\lll \; \ggg \; \gggtr)
|
\le или \leq, \ge или \geq
| (\le \ge)
|
\leqq \geqq
| (\leqq \geqq)
|
\leqslant \geqslant
| (\leqslant \geqslant)
|
\eqslantless \eqslantgtr
| (\eqslantless \eqslantgtr)
|
\lesssim \gtrsim
| (\lesssim \gtrsim)
|
\lessapprox \gtrapprox
| (\lessapprox \gtrapprox)
|
\lessdot \gtrdot
| (\lessdot \gtrdot)
|
\lessgtr \gtrless
| (\lessgtr \gtrless)
|
\lesseqgtr \gtreqless
| (\lesseqgtr \gtreqless)
|
|
| Команда
| Изображение
|
\lesseqqgtr \gtreqqless
| (\lesseqqgtr \gtreqqless)
|
\sqsubseteq и \sqsupseteq
| (\sqsubseteq \; \sqsupseteq)
|
\subset \supset
| (\subset \; \supset)
|
\subseteq \supseteq
| (\subseteq \; \supseteq)
|
\subseteqq \supseteqq
| (\subseteqq \; \supseteqq)
|
\Subset \Supset
| (\Subset \; \Supset)
|
\prec \succ
| (\prec \; \succ)
|
\preccurlyeq \succcurlyeq
| (\preccurlyeq \; \succcurlyeq)
|
\curlyeqprec \curlyeqsucc
| (\curlyeqprec \; \curlyeqsucc)
|
\preceq \succeq
| (\preceq \; \succeq)
|
\precsim \succsim
| (\precsim \; \succsim)
|
\precapprox \succapprox
| (\precapprox \; \succapprox)
|
\asymp
| (\asymp)
|
\vdash \dashv
| (\vdash \; \dashv)
|
\Vvdash
| (\Vvdash)
|
\vartriangleleft \vartriangleright
| (\vartriangleleft \; \vartriangleright)
|
\blacktriangleleft \blacktriangleright
| (\blacktriangleleft \; \blacktriangleright)
|
|
[править] Символы отрицания отношений
| Команда
| Изображение
|
\not< \not> \ngtr
| (\not< \; \not> \; \ngtr)
|
\not=, \neq, \ne
| (\not=)
|
\nsim
| (\nsim)
|
\not\approx
| (\not\approx)
|
\ncong
| (\ncong)
|
\not\equiv
| (\not\equiv)
|
\not\le \not\ge
| (\not\le \; \not\ge)
|
\nleqq \ngeqq
| (\nleqq \; \ngeqq)
|
\lneq \gneq
| (\lneq \; \gneq)
|
\lneqq \gneqq
| (\lneqq \; \gneqq)
|
\lvertneqq \gvertneqq
| (\lvertneqq \; \gvertneqq)
|
\nleqslant \ngeqslant
| (\nleqslant \; \ngeqslant)
|
\lnsim \gnsim
| (\lnsim \; \gnsim)
|
|
| Команда
| Изображение
|
\lnapprox \gnapprox
| (\lnapprox \; \gnapprox)
|
\not\in, \notin
| (\not\in)
|
\not\simeq
| (\not\simeq)
|
\not\sqsubseteq \not\sqsupseteq
| (\not\sqsubseteq \; \not\sqsupseteq)
|
\not\subset \not\supset
| (\not\subset \; \not\supset)
|
\nsubseteq \nsupseteq
| (\nsubseteq \; \nsupseteq)
|
\nsubseteqq \nsubseteqq
| (\nsubseteqq \; \nsubseteqq)
|
\varsubsetneq \varsupsetneq
| (\varsubsetneq \; \varsupsetneq)
|
\subsetneqq \supsetneqq
| (\subsetneqq \; \supsetneqq)
|
\varsubsetneqq \varsupsetneqq
| (\varsubsetneqq \; \varsupsetneqq)
|
\nprec \nsucc
| (\nprec \; \nsucc)
|
\npreceq \nsucceq
| (\npreceq \; \nsucceq)
|
\precneqq \succneqq
| (\precneqq \; \succneqq)
|
|
| Команда
| Изображение
|
\precnsim \succnsim
| (\precnsim \; \succnsim)
|
\precnapprox \succnapprox
| (\precnapprox \; \succnapprox)
|
\not\asymp
| (\not\asymp)
|
\nshortmid
| (\nshortmid)
|
\nshortparallel \nparallel
| (\nshortparallel \; \nparallel)
|
\nvdash \nvDash
| (\nvdash \; \nvDash)
|
\nVdash \nVDash
| (\nVdash \; \nVDash)
|
\ntriangleleft \ntriangleright
| (\ntriangleleft \; \ntriangleright)
|
\ntrianglelefteq \ntrianglerighteq
| (\ntrianglelefteq \; \ntrianglerighteq)
|
\neg
| (\neg)
|
\nexists
| (\nexists)
|
|
Отрицание какого-нибудь ТеХ'овского символа можно получить, ставя перед ним команду \not. Например:
| (u \not< a) | (u \not< a)
|
| (a \not\in \mathbf{A}) | (a \not\in \mathbf{A})
|
[править] Символы математических функций
При написании стандартных функций обратите внимание:
| Правильно:
| (\sin x + \ln y +\operatorname{sgn}\, z)
| (\sin x + \ln y +\operatorname{sgn}\, z)
|
| Неправильно:
| (sin x + ln y + sgn z)
| (sin x + ln y + sgn z\,)
|
| colspan=2 Шаблон:Highlight1|Тригонометрические
|
| \sin
| (~\sin)
|
| \cos
| (~\cos)
|
| \tan
| (~\tan)
|
| \cot
| (~\cot)
|
| \sec
| (~\sec)
|
| \csc
| (~\csc)
|
| \arcsin
| (~\arcsin)
|
| \arccos
| (~\arccos)
|
| \arctan
| (~\arctan)
|
| \arccot
| (~\arccot)
|
| \arcsec
| (~\arcsec)
|
| \arccsc
| (~\arccsc)
|
|
| colspan=2 Шаблон:Highlight1|Гиперболические
|
| \sinh
| (~\sinh)
|
| \cosh
| (~\cosh)
|
| \tanh
| (~\tanh)
|
| \coth
| (~\coth)
|
| colspan=2 Шаблон:Highlight1|Прочие
|
| \arg
| (~\arg)
|
| \deg
| (~\deg)
|
| \det
| (~\det)
|
| \dim
| (~\dim)
|
| \exp
| (~\exp)
|
| \lg
| (~\lg)
|
| \ln
| (~\ln)
|
| \log
| (~\log)
|
|
| \max
| (~\max)
|
| \min
| (~\min)
|
| \mod
| (a \mod b)
|
| \bmod
| (~a \bmod b)
|
| \pmod
| (~a \pmod b)
|
| \gcd
| (~\gcd)
|
| \hom
| (~\hom)
|
| \inf
| (~\inf)
|
| \ker
| (~\ker)
|
| \lim
| (~\lim)
|
| \liminf
| (~\liminf)
|
| \limsup
| (~\limsup)
|
| \Pr
| (~\Pr)
|
| \sup
| (~\sup)
|
|
|
| Команды
| Изображения
|
\circlearrowleft \circlearrowright
| (\circlearrowleft \circlearrowright)
|
\curvearrowleft \curvearrowright
| (\curvearrowleft \curvearrowright)
|
\downarrow \uparrow
| (\downarrow \uparrow)
|
\downdownarrows \upuparrows
| (\downdownarrows \upuparrows)
|
\Downarrow \Uparrow
| (\Downarrow \Uparrow)
|
\hookleftarrow \hookrightarrow
| (\hookleftarrow \; \hookrightarrow)
|
\leftarrow \rightarrow
| (\leftarrow \; \rightarrow)
|
\Leftarrow \Rightarrow
| (\Leftarrow \; \Rightarrow)
|
\leftarrowtail \rightarrowtail
| (\leftarrowtail \rightarrowtail)
|
\leftharpoondown \rightharpoondown
| (\leftharpoondown \; \rightharpoondown)
|
\leftharpoonup \rightharpoonup
| (\leftharpoonup \; \rightharpoonup)
|
\leftleftarrows \rightrightarrows
| (\leftleftarrows \rightrightarrows)
|
\leftrightarrow \Leftrightarrow
| (\leftrightarrow \Leftrightarrow)
|
\leftrightarrows \rightleftarrows
| (\leftrightarrows \rightleftarrows)
|
\leftrightharpoons \rightleftharpoons
| (\leftrightharpoons \rightleftharpoons)
|
|
| Команды
| Изображения
|
\leftrightsquigarrow \rightsquigarrow
| (\leftrightsquigarrow \rightsquigarrow)
|
\Lleftarrow \Rrightarrow
| (\Lleftarrow \Rrightarrow)
|
\longleftarrow \longrightarrow
| (\longleftarrow \longrightarrow)
|
\Longleftarrow \Longrightarrow
| (\Longleftarrow \Longrightarrow)
|
\longleftrightarrow
| (\longleftrightarrow)
|
\Longleftrightarrow
| (\Longleftrightarrow)
|
\longmapsto \mapsto
| (\longmapsto \mapsto)
|
\looparrowleft \looparrowright
| (\looparrowleft \; \looparrowright)
|
\Lsh \Rsh
| (\Lsh \; \Rsh)
|
\multimap
| (\multimap)
|
\nearrow \nwarrow \searrow \swarrow
| (\nearrow \nwarrow \searrow \swarrow)
|
\nLeftarrow \nRightarrow
| (\nLeftarrow \; \nRightarrow)
|
\nleftrightarrow \nLeftrightarrow
| (\nleftrightarrow \nLeftrightarrow)
|
\restriction
| (\restriction)
|
\twoheadleftarrow \twoheadrightarrow
| (\twoheadleftarrow \; \twoheadrightarrow)
|
\updownarrow \Updownarrow
| (\updownarrow \; \Updownarrow)
|
|
[править] Ещё некоторые символы...
| Элемент
| Синтаксис
| Интерпретация в Википедии
|
| Диакритические знаки
| \acute{a} \grave{a} \breve{a} \check{a} \tilde{a} \hat{a} \bar{a}
| (\acute{a} \quad \grave{a} \quad \breve{a} \quad \check{a} \quad \tilde{a} \quad \hat{a} \quad \bar{a})
|
| Производные
| \nabla \partial x dx \dot x \ddot y
| (\nabla \quad \partial x \quad dx \quad \dot x \quad \ddot y)
|
| Логика
| p \land \wedge \bigwedge \bar{q} \to p \lor \vee \bigvee \lnot \neg q \setminus \smallsetminus
| (p \land \wedge \; \bigwedge \; \bar{q} \to p) (\lor \vee \; \bigvee \; \lnot \; \neg q \; \setminus \; \smallsetminus)
|
| Корни
| \sqrt{2}\approx 1,4
| (\sqrt{2}\approx 1,4)
|
| \sqrt[n]{x}
| (\sqrt[n]{x})
|
| Геометрические
| \Diamond \Box \triangle \angle \perp \mid \nmid \| 45^\circ
| \quad 45^\circ)
|
| Специальные
| \eth \S \P \% * \ldots
| (\eth \quad \S \quad \P \quad \% \quad * \quad \ldots)
|
| \smile \frown \bigoplus \bigotimes
| (\smile \quad \frown \quad \bigoplus \quad \bigotimes)
|
\odot \bigodot \infty \bot \top \vdash \vDash \Vdash \models \lVert \rVert
| (\odot \quad \bigodot \quad \infty \quad \bot \quad \top ) (\vdash \quad \vDash \quad \Vdash \quad \models \quad \lVert \quad \rVert)
|
\imath \hbar \ell \mho \Finv \Re \Im \wp \complement
| (\imath \quad \hbar \quad \ell \quad \mho ) (\Finv \quad \Re \quad \Im \quad \wp \quad \complement)
|
\diamondsuit \heartsuit \clubsuit \spadesuit \Game \flat \natural \sharp
| (\diamondsuit \quad \heartsuit \quad \clubsuit \quad \spadesuit ) ( \Game \quad \flat \quad \natural \quad \sharp)
|
| Суммы
| \sum^{n}_{i=1} {T^{\mu}}_{\nu,i}
| (\sum^{n}_{i=1} {T^{\mu}}_{\nu,i})
|
| Прочие
| \mathcal {01234567} \mathcal {89} \mathcal {abcdefghijkl} \mathcal {mnopqrstuvwxyz}
| (\mathcal {01234567}) (\mathcal {89}) (\mathcal {abcdefghijkl}) (\mathcal {mnopqrstuvwxyz})
|
- ↑ Для вставки этого тэга на панели инструментов редактирования есть специальная кнопка.
- ↑ В HTML они соответствуют «тегам».